Châlons-en-Champagne, 21 oktober 2026

Hotelkamer, vanochtend. Ik schrijf deze regels met uitzicht op de velden van de Champagne, voordat ik de weg op ga naar Ludres voor de sessie van vanavond, omdat wat er gisteren is gebeurd niet kan wachten tot ik thuis ben.

Châlons-en-Champagne, gisteravond.

Ik moet een waargebeurd verhaal met u delen. Ik kan het niet voor me houden.

De avond was intens krachtig, en dat kwam door hen, door wie er in de zaal zaten. Niet door mij. En onder hen, een vrouw.

Ze kwam na afloop naar me toe. Ze vertelde me dat ze twee van haar kinderen had verloren. Twee. Ik ken veel ouders in die situatie, en als vader weet ik één ding: wanneer een kind sterft, sterft de ouder ook. Hij blijft overeind, hij gaat door, maar er is iets met het kind gestorven.

Dus keek ik haar recht in de ogen en zei: „Mevrouw, mag ik u een vraag stellen? U die dit drama twee keer heeft doorgemaakt. U die, zoals alle vrouwen, de mens bent die leven geeft, en er twee heeft verloren. Ik geloof dat ik juist u deze vraag moet stellen, omdat u hier de enige bent die hem uit ervaring kan beantwoorden.”

Ze zei: „Ja. Stel hem maar.”

„Lieve mevrouw, kunt u mij zeggen wat het doel van het leven is?”

Stilte. Ze sloeg haar ogen neer naar de grond. Ik liet haar. Toen keek ze weer naar me op, en ze zei:

„Jezelf weer oprichten. Dat is het doel van het leven.”

Ik ken dat antwoord. Ik herhaal het al jaren. Maar in mijn mond is het een zin, en in de hare is het een leven. Daarom wilde ik het van haar horen, en van niemand anders. Ik vroeg haar of ik het aan u mocht vertellen, omdat haar woorden iets zullen doen kantelen bij wie de mijne niet meer hoort. Ze glimlachte naar me. Er lag trots in die glimlach, en daar had ze het volste recht toe. „Ja, natuurlijk.”

Deze vrouw heeft twee kinderen begraven en zichzelf weer opgericht. Twee keer. Ze stond daar, gisteren, voor me, te zeggen wat een mens moet doen.

Ik voeg er niets aan toe. Ik laat u nadenken.

-Mischa Harmeijer